XAKE HIZTEGIA

“XAKE ZAKURTZARRARI !” lanean oinarritua

EGILEAK:
Jon Esturo eta Asier Ibaibarriaga

Informazio gehiago: www.ikastola.net/jokoak

 

XAKE HIZTEGIA – ZEINUAKIDAZKETA

 

Gaztelera
Euskara
Frantsesa
Ingelesa
Abandonar
Bertan
behera utzi / Etsi
Abandonner
Resign,
Give up
Aceptar
Onartu
Accepter
Accept
Adversario
Aurkaria
Aversion
Opponent
Advertencia
Ohartarazpena,
Abisua
Adversité
Warning
Adyacente
Albokoa
Adjacent
Adjacent
Ahogado
Itota
Étouffer
Stalemate
Ajedrez
Xakea
Échecs
Chess
Alfil
Alfila
Fou
Bishop
Amenazada
Mehatxatua
Attaquée
Threatened
Análisis
Analisia
Analystes
Analysis
Apertura
Irekitze
/ Hasiera
Ouverture
Opening
Apertura
de líneas
Lerro
irekitzea
Ouverture
des lignés
Opening
of lines
Apuro
de tiempo
Denbora
premia
Dépecha
de temps
Time
pressure
Atajo
Lasterbidea
Attelle
Short
cut
Ataque
Erasoa
Attaque
Attack
Ayuda
Laguntza
Aide
Help
Bajo
ataque
Erasopean
Attaquant
Under
attack
Base
de Datos
Datu
basea
Bases
de data
Database
Blancas
Zuriak
Les
blancs
White
Bloqueo
de casillas
Laukien
blokeoa
Blocess
de les cases
Block
of the squares
Breve
Laburra
Bref
Short,
Brief
Caballo
Zalduna
Cavalier
Knight
Calculo
Kalkulua
Calcul
Calculation
Calidad
Kalitatea
Qualité
Quality
Captura
Harrapaketa
Capture
Take
Casillas
Amenazadas
Mehatxupeko
laukiak
Cases
attaquées
Squares
threatened
Casilla
de escape
Iheserako
laukiak
Cases
de fuite
Square
to escape
Cambiar
Aldatu
Changer
Change
Cancelar
Utzi
Annuler
Cancel
Capturar
Harrapatu,
jan
Capturer
Take,
Eat
Capturar
al paso
Igarotzean
harrapatzea
Prise
en passant
Take
in passing
Centro
Erdigunea
Centre
Centre,
Middle
Clásico
Klasikoa
Classique
Classical
Clavada
Iltzatu
Cloué
Nailed,
Tied
Colores
invertidos
Kolore
alderantzikatuak
Couleurs
intervertu
Colours
inverted
Combinación
Konbinazioa
Combinaison
Combination
Combinación
de tablas
Berdinketarako
konbinazioa
Combinaison
pour le égalité
Combination
to draw
Comentarios
Iruzkinak
Commentaires
Commentary
Comenzar
Hasi
Commercer
Start
Completar
Osatu,
biribildu, burutu
Completer
Complete
Compongo
Atontzen
dihardut, atontzen ari naiz
J’adoube
Compose,
Put in order
Computadora
Ordenagailua
Ordinateur
Computer
Consecutivos
Ondoz
ondoko, elkarren segidako
Ininterrompu
Consecutive
Consumir
tiempo
Ahitutako
denbora
Consommer
le temps
Waste
time
Contraataque
Kontraerasoa
Contre-attaque
Counter
attack
Contragambito
Kontraganbitoa
Contre-gambit
Counter
gambit
Contrajuego
Erasorako
aukerekin
Contre-jeu
Counter
play
Contrario
Arerioa
Contraire
Opponent,
Adversary
Coordenadas
Koordenatuak
Coordonnées
Coordinate
Dama
Dama
Dame
Queen
Dar
mate
Mate
eman
Donner
le mat
Make
mate
Debilidad
Ahultasuna
Faiblesse
Weakness
Defensa
Defentsa
Défense
Defense
Defensa
indirecta
Zeharkako
defentsa
Indirect
défense
Indirect
defense
Desarrollo
Garapena
Dévelopement
Development
Descubierta
Ageriko
jokaldia
Decouvert
Overdrawn
Destrucción
Suntsiketa
Detruire
Destruction
Desviación
Desbideratu
Déviation
Deviation
Diagonal
larga
Diagonal
luzea
Diagonale
longue
Long
diagonal
Distraer
Arreta
galdu arazi
Distraire
Distract,
Entertain
Enemigo
Etsaia
Ennemi
Enemy
Enroque
Errokea
Roque
castling
Enroque
corto
Erroke
laburra /motza
Petit
roque
Short
castling
Enroque
largo
Erroke
luzea
Grand
roque
Long
castling
Enrocarse
Errokeatu
Roquer
To
castl
Error
Akatsa,
hutsa, okerra, hanka sartzea
Erreur
Mistake
Espacio
Espazioa
Espace
Board
room
Estar
en juego
Jokoan
egon, jokoan aritu
être
en jue
To
be playing
Estilo
Estiloa
Style
Style
Evaluación
Ebaluazioa
Valorisation
Evaluation
Exceptuando
Salbuetsia
Excepté
Except
Fecha
Data
Date
Date
Figura
Figura
Figure
Figure
Final
Amaiera
Finale
Ending
Flanco
de dama
Damaren
aldea
Aile-dame
Queen
side
Flanco
de rey
Erregearen
aldea
Aile-roi
King
side
Forzada
Behartua
Inevitable,
Forcé
Forced
Gambito
Ganbitoa
Gambit
Gambit
Girar
Tablero
Taula
biratu
Tourner
l’echiquier
Invert
the chessboard
Informaciones
de calculo
Kalkuluen
Informazioa
Information
de calcul
Information
of calculation
Ignorar
Alde
batera utzi, bazterrean utzi
Ignorer
To
be ignorant of
Igualar
Berdindu
Égaliser
Tie,
Equalize
Intercepción
Geldiarazi
Interception
Interception
Intervenir
Esku
hartu
Participer
Take
part
Jaque
Xake
Échec
Check
Jaque
mate
Xake
mate
Echec
mat
Check
mate
Jaque
doble
Xake
bikoitza
Echec
double
Double
check
Jugada
actual
Uneko
jokaldia
Coup
actual
Current
move
Largo
Luzea
Longue
Long
Liberación
de casillas
Laukiak
libratu
Libérer
les cases
Liberation
of squares
Libro
de Aperturas
Hasieren
liburua
Cahier
d’ouvertures
Opening’s
book
Línea
Aldaera
Ligne
Line
Modo
de juego
Jokatzeko
erak
Maniére
de jouer
Play
options
Molestar
Traba,
enbarazu egin
Déranger
Disturb,
Annoy
Negras
Beltzak
Les
noirs
Black
Nivel
Maila
Niveau
Level
Notación
Idazketa
Notation
Notation
Nudos
Korapiloak
Noeud
Knot,
Noose
Obstrucción
Oztopoa
Obstruer
Obstruction
Ocupar
Bete,
lekua hartu
Occuper
Occupy,
Employ
Pareja
de alfiles
Alfil
bikotea
Paire
de fous
Pair
of bishops
Partida
Partida
Partie
Game
Partidas
comentadas
Aztertutako
partidak
Parties
avec commentaires
Game
with commentaries
Pasividad
Pasibotasuna
Passif
Passivity
Peón
Peoia
Pion
Pawn
Peón
pasado
Peoi
igaroa
Pion
passé
Passed
pawn
Perder
tiempos
Denborak
galdu
Perdre
le temps
Losing
time
Permanente
Iraunkorra
Permanent
Permanent
Persecución
Jazarpena
Poursuite
Pursuit,
Hunt
Piezas
Piezak
Pièce
Pieces
Pieza
indefensa
Babesgabeko
pieza
Pièce
sans défense
Piece
without defense
Pieza
Tocada
Pieza
Ukitua
Pièce
touchè
Touched
piece
Poner
Posición
Posizioa
sartu
Placer
la position
Set
up position
Posición
Posizioa
Position
Position
Presentación
Aurkezpena
Présentation
Presentation
Profundidad
Sakonera
Profondeur
Depth
Promoción
Promozioa,
Koroatu
Promotion
Promotion
Rápidas
Azkarrak
Rapides
Fast
mode
Recibir
mate
Mate
jaso, Mate jasan
Recevoir
le mat
Receive
mate
Recinto
juego
Joko
aretoa
Enceinte
de joue
Chess
room
Reclamar
Eskatu,
erreklamatu
Réclamer
Reclaim
Red
de mate
Mate
sarea
Filet
de mat
Net
of mate
Reloj
Erlojua
Horloje,
pendule
Clock,
Timer
Rendirse
Amore
eman, Bertan behera utzi
Lagatzera
noa, utzi egingo dut
Se
Rendre
Resign
Resultado
Emaitza
Résultat
Result
Rey
Erregea
Roi
King
Sala
Joko-gela
Salle
Room
Sacrificar
Pieza
utzi, eskaini
Sacrifier
Sacrifice
Sección
Saila
Section
Section
Segundos/jugada
Segundo/
Jokaldiko
Secondes
per joue
Seconds/Movement
Signo,
icono
Ikurra,
ikono
Signe
Sign
Signo
de sorpresa
Harridura
ikurra
Signe
de surprise
Surprise
sign
Simetría
Simetria
Symétrie
Symmetry
Simplificación
Sinplifikatu
Simplifier
Simplify
Sobrecarga
Gainkarga
Surcharge
Overload
Son
tablas
Parra
da
Ce
sont à égalité
It’s
draw
Tablas
Parra
/ Berdinketa
Egalité
Draw
Tablero
Taula
Echiquier
Layout,
Chessboard
Táctica
Taktika
Tactique
Tactical,
Tactics
Tiempo
Denbora
Temps
Time
Tiempo
añadido “extra”
Denbora
gehitua, apartekoa edo estra
Temps
extra
Extra
time
Tiempo
entre jugadas
Jokaldien
arteko denbora
Temps
entre joues
Time
between movements
Torneo
Lehiaketa
Tournoi
Tournament
Torre
Gaztelua
Tour
Rook
Variante
básica
Oinarrizko
aldaera
Basique
variante
Basic
variant
Variante
principal
Aldaera
nagusia
Premier
variante
Principal
variant
Ventaja
material
Material
abantaila
Avantaje
de matériel
Material
advantage
Violar,
quebrantar
Hautsi,
Urratu
Transgresser,
violer
Break,
Violate
XAKEKO ZEINUAK
ZEINUA
Gaztelera
Euskara
Frantsesa
Ingelesa
+=
El
blanco esta algo mejor
Zuriak
zertxobait hobeto daude
Les
blans sont un peu mieux
White
stands slightly better
=+
El
negro esta algo mejor
Beltzak
zertxobait hobeto daude
Les
noirs sont un peu mieux
Black
stands slightly better
±
El
blanco esta mejor
Zuriak
hobeto daude
Les
blancs sont mieux
White
has the upper hand
-
+
El
negro esta mejor
Beltzak
hobeto daude
Les
noirs sont mieux
Black
has the upper hand
+-
El
blanco ventaja decisiva
Zuriek
abantaila erabakigarria dute
Les
blancs ont un avantaje décisif
White
has a decisive advantage
-+
El
negro ventaja decisiva
Beltzek
abantaila erabakigarria dute
Les
noirs ont un avantaje décisif
Black
has a decisive advantage
=
Igualdad
Berdintasuna
Égalité
Even
Incierto
Ez
dago argi
Incertain
Unclear
=∞
Con
compensación por el material
Materialaren
konpentsazioarekin
Avec
compensation pour le matériel
With
compensation for the material
Ventaja
de desarrollo
Garapen
abantaila
Avantage
de développement
Development
advantage
O
Ventaja
de espacio
Espazio
abantaila
Avantage
d’espace
Greater
board room
Con
ataque
Erasoarekin
Avec
attaque
With
attack
Con
contrajuego
Erasorako
aukerekin
Avec
contra-jeu
With
counter play
Con
iniciativa
Iniziatibarekin,
ekimenarekin
Avec
initiative
With
initiative
ʘ
Zugzwang
Zugzwang
Zugzwang
Zugzwang
#
Mate
Mate
Mat
Mate
!
Muy
buena jugada
Jokaldi
bikaina
Trés
bon coup
A
very good move
!!
Excelente
jugada
Jokaldi
aparta
Excellent
coup
An
excellent move
?
Mala
jugada
Jokaldi
txarra
Coup
faible
A
mistake
??
Grave
error
Akats
itzela
Erreur
grave
A
blunder
¡?
Jugada
que merece atención
Arreta
merezi duen jokaldia
Coup
qui mérite l’attention
A
move deserving attention
?!
Jugada
dudosa
Zalantzazko
jokaldia
Copu
de valeur douteuse
A
dubious move
JOKALDIAK NOLA ADIERAZI, AHOZ NAHIZ IDATZIZ
ZER
IDATZIZ
AHOZ
1.
Mugimendua
Zf3
Zalduna
efe hiru
Ee2
Erregea
e bi
+
zutabea
Zgf3
ge-ko
zalduna efe hiru
+
lerroa
Z5f3
bosteko
zalduna efe hiru
peoia
ez
da izena idazten;
bakarrik nora heldu den
b4
be
lau
2.
Harrapaketa
Zxf3
Zaldunak
efe hiru
+
zutabea
Zgxf3
ge-ko
zaldunak efe hiru
+
lerroa
Z5xf3
bost-eko
zaldunak efe hiru
peoia
bxc5
b-n
dagoen peoiak c5 harrapatu du
bek
ze bost
3.
Koroatzea
b8D
be
zortzi dama
4.
Xakea
+
Xake
Zd4+
Zaldunak
de lau xake
5.
Xake matea
++
edo #
Xake
mate
Dh7
#
Damak
hatxe zazpi
mate
6.
Errokea
0-0
Erroke
motza
0-0-0
Erroke
luzea
PIEZAK
Piezak
letra banaz adieraz daitezke. Peoiak, ordea, ez dira letraz
adierazten.
Gaztelua
G
Alfila
A
Erregea
E
Zalduna
Z
Dama
D

Idazketa Algebraikoa

FIDEk
idazketa-sistema bakarra onartzen du bere lehiaketa eta match-etan,
Sistema Algebraikoa, alegia; eta xake idazketa-sistema uniforme hau
erabiltzea gomendatzen du, xake literaturan eta aldizkarietan ere
berdin jokatzeko gomendatzen du. Algebraikoa ez den beste
idazketa-sistema batez betetako inprimakiak ez dira aintzat hartuko.
Epaileak jokalari bat algebraikoa ez den beste idazketa-sistema bat
erabiltzen ikusten badu, betebehar hori ezinbestean bete behar duela
jakinaraziko dio.

Sistema
Algebraikoaren Deskribapena

1.
Pieza bakoitza bere izenaren lehen hizkiaz, letra larriz, adierazi
behar da. Adibidez: E = Erregea, D = Dama, G = Gaztelua, A = Alfila,
Z = Zalduna.

2.
Jokalariek, pieza izendatzeko, beren lurraldeko hizkuntza erabil
dezakete, eta piezek hizkuntza horretan duten izenaren lehen letra
idatzi. Adibidez: A = Alfila (euskaraz); F = Fou (frantsesez); A=
Alfil (gazteleraz); L = Loper (alemanez); B = Bishop (ingelesez).
Idatzizko argitalpenetan irudiak erabiltzea gomendatzen da.

3.
Peoiak ez dira adierazten beren lehen letraren bidez; lehen letra
hori ez adierazteak erakusten du peoiak direla. Adibidez: e5, d4, a5.

4.
Zortzi zutabeak (ezkerretik eskuinera zurientzat, eta eskuinetik
ezkerrera beltzei dagokienez) xehez adierazi behar dira: a, b, c, d,
e, f, g, h, hurrenez hurren.

5.
Zortzi lerroak (behetik gora zurientzat eta goitik behera beltzei
dagokienez) zenbatuta daude: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, hurrenez hurren.

Ondorioz,
hasiera posizioan piezak eta peoi zuriak lehen eta bigarren lerroetan
jarri ohi dira; pieza eta peoi beltzak, ostera, zortzigarren eta
zazpigarren lerroetan.

6.
Arestian aipatutako arauen ondorioz, 64 laukietako bakoitza letra eta
zenbaki konbinazio bakar batez adierazita egongo da beti.

7.
Pieza bakoitzaren mugimendua adierazterakoan, (a) dagokigun piezaren
izenaren lehen letra eta (b) iristen deneko laukia adierazi beharko
dira. Ez da gidoirik idatzi behar (a) eta (b)ren artean. Adibidez:
Ag7, Zf3, Gd1. peoien kasuan, iristen direneko laukia baino ez da
adierazi behar. Adibidez: e5, d4, a5.

8.
Pieza batek harrapaketa egiten duenean, x bat tartekatu behar da (a)
dagokigun piezaren izenaren lehen letraren eta (b) iristen den
laukiaren artean. Adibidez: Axe5, Zxf3, Gxd1.

Peoi
batek harrapaketa bat burutzen duenean, iristen den laukia
adierazteaz gain, abiatze zutabea ere adierazi beharko da, jarraian x
bat duela. Adibidez: dxe5, gxf3, axb5. Igarotzean harrapaketa bat
eginez gero, bukaeran peoiak hartu duen laukia jarriko dugu iritsi
den laukitzat, eta idazketan “p.i.” jarri beharko da.

9.
Bi pieza berdin lauki berera mugi badaitezke, mugitutako pieza honela
adieraziko da:

(1)
Pieza biak lerro berean badaude:

(a)
piezaren izenaren lehen letra, (b) abiatze laukiaren zutabea eta,
azkenik, (c) heltze laukia adierazi beharko dira.

(2)
Pieza biak zutabe berean badaude:

(a)
piezaren izenaren lehen letra, (b) abiatze laukiaren lerroa eta,
azkenik, (c) heltze laukia adierazi beharko dira.

(3)
Piezak lerro eta zutabe desberdinetan badaude, hobe da (1) modua
erabiltzea.

Harrapaketa
bat eginez gero , (b) eta (c) ren artean x bat tartekatu beharko da.

Adibideak:

(1)
Bi zaldun daude g1 eta e1 laukietan, eta bietatik bat f3 laukira
mugitu da: Zgf3 edo Zef3 izan daiteke, bata ala bestea izan.

(2)
Bi Zaldun daude g5 eta g1 laukietan, eta bietako bat f3 laukira
mugitu da: Z5f3 edo Z1f3 izan daiteke, bata ala bestea izan.

(3)
Bi Zaldun daude h2 eta d4 laukietan, eta bietako bat f3 laukira
mugitu da: Zhf3 edi Zdf3 izan daiteke, bata ala bestea izan.

f3
laukian harrapaketa bat egiten bada, arestiko adibideak aldatu egin
behar dira x bat tartekatuz: (1) Zgxf3 edo Zexf3, (2) Z5xf3 edo
Z1xf3, (3) Zhxf3 edo Zdxf3, izan daitezke, kasuan kasu.

10.
Bi peoik aurkariaren pieza bat bera edo peoia harrapa badezakete,
mugitu den peoia adieraziko dugu (a) abiatu den zutabeko letraren
bidez , (b) x, eta azkenik, (c) iristen den laukia adieraziz.
Adibidez: c4 eta e4 laukietan bi peoi zuri badaude, eta d5 laukian
peoi edo pieza beltz bat, zurien jokaldiaren idazketa cxd5 edo exd5
izan daiteke, bata ala bestea izan.

11.
Peoi bat koroatuz gero, peoiak burututako mugimendua adierazi beharko
da, eta jarraian pieza berriaren lehen hizkia. Adibidez: d8D, f8Z,
b1A, g1G.

12.
Berdintzeko eskaintza (=) ikurraren bidez adieraziko da.

Oinarrizko
laburdurak:

0-0
h1 edo h8-ko gazteluen errokea (erregearen aldeko errokea edo erroke
laburra)

0-0-0
a1 edo a8-ko gazteluen errokea (damaren aldeko errokea edo erroke
luzea)

x
Harrapaketa, jatea

+
Xake

++
edo # Mate

p.i.
Peoia
igarotzean
harrapatzea
(
i.h.
= igarotzean harrapatzea)

Partida
baten adibidea: 1.d4 Zf6 2.c4 e6 3.Zc3 Ab4 4.Ad2 0-0 5.e4 d5 6.exd5
exd5 7.cxd5 Axc3 8.Axc3 Zxd5 9.Zf3 b6 10.Db3 Zxc3 11.bxc3 c5 12.Ae2
cxd4 13.Zxd4 Ge8 14.0-0 Zd7 15.a4 Zc5 16.Db4 Ab7 17.a5… etab.

 

Los comentarios están cerrados.